Inloggen
2. Karakteriseren van het gebied

Woon- en wijkwensen verkennen

Draagt bij aan spoor:
A B E
Betrokken partijen:

Doel

De woon- en wijkwensen van bewoners, huurders en andere gebouweigenaren zijn in kaart gebracht. Hiermee heb je als projectteam breed inzicht in wat er speelt in de wijk en in de behoeften van bewoners en andere belanghebbenden. 

Aanpak

Inzicht in woon- en wijkwensen is cruciaal om aan te kunnen sluiten bij wat er leeft en speelt in de wijk. Primaire wensen en behoeften van bewoners gaan vaak niet direct over verduurzaming. Door te weten wat leeft kan je de basis leggen voor het narratief van de wijk(bewoners): welk overkoepelende ambitie brengt de wijk samen en geeft richting aan de gewenste ontwikkelingen en interventies?

Het inventariseren van behoeften en wensen doe je met alle belanghebbenden van de wijk. Denk aan: bewoners (huurders en particulieren), andere gebouweigenaren en ondernemers. Je inventariseert wensen met betrekking tot de eigen woning ofwel het eigen gebouw én over de wijk als geheel. Dit kan in 1-op-1 gesprekken bij bewoners thuis, tijdens informatieavonden of in spontane gesprekken op straat. Je kunt ook in gesprek met organisaties/personen die actief zijn in de buurt, zoals VvE's, welzijnsorganisaties of de wijkagent, die vaak goed zicht hebben op wat er in de wijk speelt.

De uitvoering van dit knooppunt kan je koppelen met andere knooppunten en activiteiten die gaan over contactmomenten met de wijk.

De resultaten vormen samen met de gevonden opgaven in het knooppunt Fysieke en sociale opgaven van de wijk wijk in kaart brengen  het overzicht van opgaven die in het knooppunt Keuzes maken over te verbinden opgaven beoordeeld worden welke wel en niet meegenomen worden in de aanpak.

Tips

  • Zorg dat je een grote en representatieve groep bewoners bereikt, waarbij je verder kijkt dan de klankbordgroep of bewoners die snel van zich laten horen. Kijk hiervoor bijvoorbeeld naar de resultaten van het knooppunt Informele netwerken en verbindende actoren in de wijk identificeren.
  • Biedt bewoners een lonkend perspectief. Start het gesprek met zaken die zij belangrijk vinden, zoals parkeerproblemen, wateroverlast, scheve stoepen, lantaarnpalen op verkeerde plekken of onveilige situaties. Vanuit deze thema’s staan bewoners meer open het gesprek te voeren over onderwerpen als aardgasvrij en verduurzaming van de wijk. 
  • Open het gesprek aangaan met bewoners, breder dan de energietransitie, vinden gemeenten vaak spannend, doordat hiermee onrealistische verwachtingen geschept kunnen worden. Met beperkte middelen kan je immers niet alles. Denk daarom goed na hoe je dit gesprek kadert. Open het gesprek bijvoorbeeld met de vraag: Wat zou je graag anders zien in de wijk?  Wees daarbij transparant over het doel van het gesprek (wensen ophalen) en het vervolgproces (hoe gaan er keuzes gemaakt worden). 
  • Laat je bij het verzamelen van relevante informatie niet beperken door wat technisch wel of niet mogelijk is. Informeer daarnaast wat bewoners al weten over verduurzaming en wat zij als obstakels en als uitdagingen zien. 

Wat daarbij kan helpen:

  • Maak gebruik van de opdracht ‘woon en wijkwensen verkennen’ uit het werk- en doeboek van Transform. 
  • De bijlage van het Buurtpaspoort (onderaan de website te downloaden) van Transform biedt inspiratie door 10 manieren te omschrijven waarop je de wijk kan betrekken en in gesprek kan, met daarbij de voor- en nadelen van elke vorm en inspiratie vanuit de praktijk.   
  • Creëer hotspots in een wijk om de betrokkenheid van bewoners te vergroten en hun wensen beter te leren kennen. Dit kunnen plekken zijn waar bewoners elkaar fysiek tegenkomen, zoals sportscholen en buurthuizen, maar kunnen ook online ontmoetingsplekken zijn, zoals een buurtapp als Nextdoor.  
  • Er zijn verschillende instrumenten waarmee bewoners zelf hun woonwensen in kaart kunnen brengen. Denk aan het No-regret woonwensenkader, het invulboekje van Smart Energy Cities of het Woonplan dat Fryske Stream met VNG heeft ontwikkeld. 
  • Een bewonersenquête kan ingezet worden om in kaart te brengen wat bewoners al aan verduurzaming hebben gedaan en voor welke aanpak ze open staan. 

Oproep: ken jij een goed format voor het in kaart brengen van wijkwensen? Meld het via info@wijkkompas.nl


Uit de praktijk

Welkomstpakketten voor nieuwe bewoners

De gemeente Groningen heeft in overleg met het energieloket Groningen besloten om geld van de Reductie Regeling Energietransitie (RRE) in te zetten voor welkomstpakketten voor haar inwoners. Er zijn vijf welkomstpakketten ter waarde van 50 euro, zoals een pakket met led-lampen en een pakket met een watertimer en waterbesparende douchekop. De bewoners ontvangen per post of op een bewonersavond een voucher. Ze kiezen hun pakket op de website van het energieloket en kunnen dat vervolgens bij een bouwmarkt in de buurt ophalen. Het doel van deze actie is om bewoners te welkom te heten bij de energietransitie en ze bewuster te maken over wat zij daar in eigen huis aan kunnen doen. Bewoners worden ook uitgenodigd voor bewonersbijeenkomsten om meer informatie over de energietransitie en wijkaanpak te krijgen.
Welkomstpakketten voor nieuwe bewoners

Uit de praktijk

Combinatie van methoden voor woon- en wijkwensen verkenning

SMILE-wijken zetten naast individuele keukentafelgesprekken ook andere methoden in om wensen van bewoners in kaart te brengen. In een wijk zijn studenten ingezet om huis-aan-huis enquêtes te houden met bewoner-eigenaren. De methode ‘naturalistisch onderzoek’ is een derde alternatief. Peter Beijer (Bureau77) bekeek via die methodiek hoe bewoners in het dagelijks leven omgaan met het energievraagstuk. Aan de hand van een gestandaardiseerde vragenlijst kijkt, luistert en praat hij met bewoners uit de SMILE-wijken Quirijnstok, De Kuil en Theresia. Hij ontdekte op deze wijze alle relevante eigenschappen van het onderzochte populatie. De focus lag dus niet op eigenschappen die representatief zijn voor een grotere populatie. Elk verhaal is van waarde. Iedereen beleeft zaken op zijn of haar eigen manier en geen leefwereld is hetzelfde, aldus Agenderen op z’n Tilburgs.

Fotograaf: Angeline Swinkels
Combinatie van methoden voor woon- en wijkwensen verkenning

Uit de praktijk

Woonwensenscan versterkt vertrouwen in wijkaanpak

Bewoners uit Arnhem, Rheden, Renkum en Rozendaal kunnen een woonwensenscan aanvragen en krijgen dan persoonlijk advies om veiliger, comfortabeler, gezonder en duurzamer te wonen. De scan gaat doelbewust niet alleen over duurzaamheid, maar ook over thema's die bewoners belangrijk(er) vinden. Hierdoor groeit het vertrouwen bij bewoners dat de wijkaanpak ook voor hen iets positiefs kan betekenen. Dit vergroot de bereidheid om mee te doen. 
Meer informatie
Woonwensenscan versterkt vertrouwen in wijkaanpak

Uit de praktijk

Meer aandacht voor bewoners en hun woonplezier

Bij de verkenning van de woon- en wijkwensen draait het om de bewoners en hun woonplezier. Dat is in ieder geval het uitgangspunt voor Urbannerdam, adviesbureau voor (duurzaamheids)ontwikkelingen in de woonomgeving, en Steenvlinder, maatschappelijke ontwikkelaar voor zelfbouwers. 

Steenvlinder Groep is een maatschappelijke ontwikkelaar voor zelfbouwers en heeft als doel zoveel mogelijk mensen het trotse gevoel te geven dat zij zelf hun droomhuis kunnen bouwen. Urbannerdam is onderdeel van de Steenvlinder Groep en geeft advies voor (duurzaamheids)ontwikkelingen in de woonomgeving gericht op betrokken bewoners en het vergroten van het woonplezier. Met hun adviezen begeleiden en helpen zij bewoners met keuzes maken, samenwerken en het verbinden van belangen. Beide organisaties vinden dat gemeenten, bouwers en andere partijen meer moeten bouwen op de kracht van de bewoners, zodat de capaciteiten van bewoners meer worden benut, in plaats van dat er weerstand wordt gecreëerd. Dit vraagt vertrouwen in de kracht van bewoners, hun behoefte om te investeren in een fijne woonplek en in de kennis en ambitie die bewoners(groepen) hebben. 

Bewoners zijn niet te paaien met onoprechte participatievormen, waarvan de gewenste uitkomst al van tevoren vaststaat. Volgens Urbannderdam en Steenvlinder is het belangrijk om al in het beginstadium naar de visie en verlangens van bewoners te vragen. Met vragen als ‘Hoe wil jij wonen?’ en ‘Wat is je ideale woonplek?’ kan daar vervolgens gezamenlijk naartoe worden gewerkt. Het van bovenaf opleggen van oplossingen geeft misschien een sterk gevoel van controle, maar in de praktijk blijkt die oplossing vaak niet effectiever dan te beginnen bij de visie van de bewoners zelf.
Meer aandacht voor bewoners en hun woonplezier