Inloggen
3. Strategieën identificeren

Keuzes maken over te verbinden opgaven

Draagt bij aan spoor:
A B F
Betrokken partijen:
Let op, dit knooppunt kan bestuurlijk gevoelig zijn.

Doel

Op basis van een duidelijk afwegingskader zijn er keuzes gemaakt over welke opgaven verbonden worden aan de wijkaanpak en welke niet. Keuzes zijn toegevoegd aan de ambitie voor de wijk, opgesteld in Gezamenlijke ambitie voor de wijk. De besluiten zijn vastgelegd zodat hierover gecommuniceerd kan worden met belanghebbenden in de wijk.

Aanpak

Op basis van het overzicht van fysieke en sociale opgaven in de wijk, kies je de opgaven die je aan de wijkaanpak gaat verbinden. De keuze voor te verbinden opgaven maak je al in deze fase (strategieën identificeren) zodat resultaten verwerkt kunnen worden in keuzes die in de volgende fase (keuzes maken) tot stand komen. Zo kan je bijvoorbeeld bij Marktuitvraag opstellen voor renovatie van gebouwen ervoor zorgen dat de gekozen opgaven zo worden verwerkt dat er een marktpartij geselecteerd wordt die de ambities op deze opgaven waar kan maken.  

In een aantal stappen kom je samen met het projectteam tot een keuze: 

1. Maak een duidelijk afwegingskader waarop opgaven gescoord kunnen worden. Bedenk welke voorwaarden voor het projectteam belangrijk zijn. Een aantal voorbeelden hiervan zijn: In hoeverre draagt het verbinden van deze opgave bij aan het enthousiasme van bewoners voor de wijkaanpak? Vertraagt of versnelt deze opgave het uitvoeringstempo? Kan met deze opgave politiek winst behaald worden? Kan met deze opgave een doorbraak worden gerealiseerd in een complex dossier? En wat zijn de kosten? Vul dit aan met voorwaarden van andere belanghebbende, zoals die van bewoners. Wat bepaald voor hen wat prioriteit moet krijgen? 

2. Maak bij het afwegingskader duidelijk welk scoresysteem je hanteert. Ga je bijvoorbeeld werken met een cijfersysteem van 1-5, denk dan goed na wat een 1 betekent en wat een 5 is. Spreek vervolgens met elkaar af wat een opgave moet scoren om in aanmerking te komen om meegenomen te worden in de wijkaanpak. 

3. Scoor de opgaven op basis van het opgestelde afwegingskader. Zorg daarbij dat er mensen aan tafel zitten die inhoudelijk voldoende weten over de opgaven die gescoord moeten worden. Als gemeente zijn dat minimaal de gemeentelijke collega's van de domeinen waarmee je hebt gesproken in fase 2. En als woningcorporatie zijn dat bijvoorbeeld de woonconsulent of duurzaamheidsmanager.  Het is belangrijk bij deze stap ook mensen aan tafel te zetten waarvoor gescoord gaat worden. Dit zijn onder andere bewoners uit de wijk. Dit laatste kan eventueel op een later moment zodat het projectteam eerst zelf een beeld kan vormen van scores en prioriteiten over vragen die bijvoorbeeld gaan over politieke winst en kosten en baten. 

4. Je hebt nu een overzicht van opgaven die ‘hoog genoeg’ scoren om serieus te overwegen. Kijk voor je dit knooppunt afrondt eerst nog een keer naar de opgaven die het overzicht niet hebben gehaald. Zijn er opgaven bij die potentie hebben de wijkaanpak te maken of breken? Bijvoorbeeld als het gaat om draagvlak van bewoners? Overweeg deze dan alsnog aan het overzicht toe te voegen. Kijk vervolgens naar het totaal van de gekozen opgaven. Werken deze opgaven samen? En zijn het er niet teveel? Als hier uiteindelijk toch nog keuzes in gemaakt moeten worden zorg dat je deze goed vastlegt. Mocht er meer informatie over de opgaven nodig zijn dan kan de keuze ook uitgesteld worden tot na het knooppunt Inzicht in kosten en opbrengsten van gekozen opgaven

5. De genomen besluiten worden vastgelegd zodat deze gecommuniceerd kunnen worden met alle belanghebbende in de wijk. Leg uit welke opgaven wel zijn gekozen en welke niet en de daarbij achterliggende redenatie. De gekozen opgaven worden ter afronding toegevoegd aan de Gezamenlijke ambitie voor de wijk.

Tips

  • Hoofdstuk 2 van dit rapport vertelt je meer over verschillende manieren waarop je opgaven kan verbinden aan de aanpak (de integrale aanpak, de meeliftaanpak en de gecoördineerde uitvoering) en hoe hieraan vorm te geven. Welke vragen stelt bijvoorbeeld de gemeente zichzelf bij het vormgeven van een of meerdere van deze aanpakken? 
  • Voor je de opgaven gaat scoren is het handig om uit te werken hoe een koppeling met een opgave eruit kan zien. Hoe kan 'werkgelegenheid' bijvoorbeeld vertaald worden naar de uitvoering van de wijkaanpak? Deze concretisering stap maakt het scoren van de opgaven een stuk makkelijker. Dit hoeft nu alleen 'hoog-over', later in Uitwerken gekozen opgaven maak je de maatregelen per gekozen thema concreet. Pak voor inspiratie de website kwaliteitskaders van de wijk erbij. Hier staan per opgave en thema maatregelen uitgewerkt die kunnen bijdragen aan de doelstelling voor de wijk.  
  • Het is belangrijk de wijkaanpak zo in te richten dat er ruimte en tijd blijft voor onvoorziene omstandigheden. Wees dus kritisch in wat je wel en niet kiest aan te verbinden opgaven. 
  • Zorg dat je helder over de gemaakte keuzes communiceert. Op deze manier zien betrokkenen wat er met hun input is gedaan en wat de reden is waarom er wel of niet is gekozen voor door hen ingebrachte opgaven. Zie voor tips en inspiratie het knooppunt ‘Communicatiestrategie voor bewoners en gebruikers in de wijk(fase 1).
  • Maak gebruik van de opdracht “Is de koppeling van opgaven het waard?” uit het werk- en doeboek van Transform. 

Over specifieke opgaven:

  • Kijk bij klimaatadaptatie verder dan de korte termijn. Als uit de klimaatstresstest naar voren komt dat er in een wijk nu geen knelpunten zijn, kan het toch slim zijn om preventief rekening met bijvoorbeeld overmatige regenval. Dat maakt de herinrichting van de wijk meer toekomstbestendig.
  • De verduurzaming van woningen kan tegen beperkte kosten worden gecombineerd met de afkoppeling en opvang van hemelwater. Informatie over het combineren van klimaatadaptatie met nul-op-de-meter woningen vind je hier.

Uit de praktijk

Wegvallen wetgeving zorgt voor verlies van een koppelkans

Koppelkansen zijn niet altijd zeker. Een gemeente zag een koppelkans in het verwijderen van asbest en het verduurzamen (beter isoleren) van daken. De verwachting was dat asbest vanaf 2019 wettelijk verboden zou worden. De wet haalde het echter niet in de Eerste Kamer. Dit betekende dat bestaand asbest op daken niet verplicht hoeft worden weggehaald. Bewoners waren daardoor minder gemotiveerd om het dak van hun woning aan te pakken. De koppelkans met verduurzaming kon niet worden benut.
Wegvallen wetgeving zorgt voor verlies van een koppelkans

Uit de praktijk

Kies een actieve opstelling, kijk waar je kunt aanhaken

De afdeling Energietransitie van de gemeente Leiden brengt de warmte-opties voor de hele gemeente in kaart; eind 2021 wordt dit samengevat in een Transitievisie Warmte. Daarbij houdt zij ook rekening met ontwikkelingen bij andere gemeentelijke afdelingen waarbij een wijkaanpak kan aanhaken, zoals de vervanging van riolering, ingrepen in de openbare ruimte en de realisatie van infrastructuurprojecten en gebiedsontwikkelingen. Het is belangrijk om als programma energietransitie een plek te 'verdienen' binnen de organisatie, want de  ervaring leert dat je in het begin niet kunt verwachten dat andere gemeentelijke afdelingen zich spontaan bij de afdeling Energietransitie melden. Daarom is het belangrijk om een actieve rol aan te nemen. Dit heeft er in Leiden toe geleid dat bijvoorbeeld de afstemming met de afdeling Beheer (verantwoordelijk voor voor de rioolvervanging) volop gebeurt: ‘Willen jullie meedoen? Waar moeten we rekening mee houden? Kijk maar of je kunt aanhaken, wij hebben vanuit ons beleid prioriteit met ons project.' Hoe vaker de afdeling Energietransitie zelf actief aansluit bij ontwikkelingen in andere beleidsdomeinen, hoe groter de kans dat andere afdelingen in de toekomst aan de afdeling denken als er in hun domein iets gebeurt waarbij de wijkaanpak kan aansluiten.
Kies een actieve opstelling, kijk waar je kunt aanhaken