Inloggen

Uit de praktijk

Inspiratie opdoen? Leren van de ervaringen van andere gemeenten? Bekijk op deze pagina praktijkvoorbeelden met de successen en valkuilen die zij tegenkwamen! Elke anekdote is gekoppeld aan een knooppunt.

Project op basisschool maakt ouders warm

Project op basisschool maakt ouders warm

Hoe betrek je bewoners bij de energietransitie die daar mogelijk nog helemaal geen interesse in hebben? De gemeente Tilburg slaagde erin de bewoners van wijk De Kuil te bereiken via een educatief basisschoolproject: het bouwen van een model elektrische deelauto. Het enthousiasme van de kinderen sprong al snel over naar de ouders. De elektrische auto’s werden tot trots van kinderen en ouders tentoongesteld in de bibliotheek. Zo werd de energietransitie dichter bij mensen gebracht. Het project ging verder dan alleen het bouwen van het model, het ging ook over opladen en dus over zonnepanelen. De cursus modelbouwen krijgt een vervolg in andere cursussen voor kinderen. Het project is gestart op basisschool De Wichelroede en wordt nu verbreed naar de andere basisscholen in Tilburg. 
Projectteam Haarlem van start

Projectteam Haarlem van start

In Haarlem werkt energiecoöperatie DE Ramplaan, de gemeente, en de TU Delft samen in het project SpaarGas om het Ramplaankwartier aardgasvrij te maken. De gemeente en de wijkcoöperatie houden samen projectvergaderingen en hebben samen zitting in de stuurgroep van het project. Als gelijkwaardige partners werken ze zo aan het aardgasvrij maken van de wijk, en doet de gemeente kennis op voor andere projecten in de stad. Met dit model wordt tegelijkertijd betrokkenheid van zowel de wijkcoöperatie en de gemeente gegarandeerd.
Relevante connecties gebruiken

Relevante connecties gebruiken

In Groningen maakt het energieloket gebruik van een contactpersoon die veel connecties in de bouwwereld heeft, die aangesloten is bij het initiatief `Slim wonen met energie'. Hij brengt het energieloket in contact met bedrijven die advies geven of de uitvoering doen. Bouwbedrijven betalen de contactpersoon contributie om op zijn contactgegevenslijst te staan. Daarom zijn de bedrijven gemotiveerd om actief mee te werken. De contactpersoon hanteert voorwaarden voor bouwbedrijven over de kwaliteit die ze minimaal moeten leveren om genoemd te worden. De bewoners kunnen zelf rondkijken op de site om te beslissen welk bedrijf ze willen benaderen.
Samen voor hetzelfde doel

Samen voor hetzelfde doel

In Groningen werken de gemeente, de lokale energiecoöperatie Grunneger Power en het energieloket nauw samen. De gemeente en Grunneger Power inventariseren eerst welke bewoners aan de slag willen met de energietransitie en leggen de verbinding met het energieloket. Het energieloket organiseert vervolgens de nodige acties en ondersteunt bewoners bij de praktische uitvoering van maatregelen. Grunneger Power organiseert geregeld bewonersavonden om bewoners op de hoogte te houden van de voortgang van de wijkaanpak. De praktijk leert dat bewoners (meer) openstaan voor het verhaal en de boodschap van een lokale coöperatie dan van de gemeente. De coöperatie is immers door bewoners zelf opgezet.
Stad aan 't Haringvliet trekt samen op met bewonersorganisatie

Stad aan 't Haringvliet trekt samen op met bewonersorganisatie

In Stad aan 't Haringvliet werd de dorpsraad betrokken al voordat er besloten was om in het dorp aan de slag te gaan met een aanpak voor een alternatief voor aardgas. Mede door het gesprek met de dorpsraad is er besloten om het onderzoek te starten. Er werden vroeg al gesprekken gevoerd over de rolverdeling en verwachtingen van elkaar. De foto is van de eerste bewonersavond, georganiseerd vanuit de dorpsraad, waarin kinderen de toekomst van het dorp hebben tentoongesteld.
Stadlander wil maatwerk leveren

Stadlander wil maatwerk leveren

Woningcorporatie Stadlander wilde de bewonerscommunicatie- en participatie goed inrichten en heeft daarom in kaart gebracht wat de energietransitie voor bewoners betekent. Wat doe je als een 90-jarige bewoner geen grootschalige verbouwing wil, ook al betaalt de corporatie de investering en gaat de bewoner energie besparen? Stadlander ziet het als opgave om bewoners mee bewust te maken van de benodigde verandering en mee te krijgen. Ze vindt het belangrijk om huurders beter te leren kennen en om te weten hoe zij tegenover de energietransitie staan, om zo haar eigen rol als woningcorporatie beter te kunnen invullen. Wat kan je wel en niet doen, welke keuzes moet je maken? Welke klantreis je ook ontwerpt, ergens begin of eindig je aan de keukentafel bij onze huurder.
Stellingen geven bewoners een stem

Stellingen geven bewoners een stem

Om bewoners in Tilburg meer bij de wijkaanpak te betrekken, is de gemeente tijdens bewonersbijeenkomsten met stellingen gaan werken. Er wordt eerst geïnventariseerd wat er leeft in de wijk, vervolgens worden de geïnventariseerde wensen als stellingen ingebracht bij bewonersbijeenkomsten. Een van de bewoners wordt gevraagd een bepaalde stelling te verdedigen, waarna hierover wordt gediscussieerd. Bijvoorbeeld: groene waterstof is hier geen reëel alternatief. De discussie over stellingen geeft inzicht in verschillende meningen en maakt duidelijk wat er nodig is om de discussie verder te brengen.
Tijd is geld

Tijd is geld

In het overleg tussen de gemeente Apeldoorn, projectontwikkelaars en woningcorporaties bleken de duurzaamheidseisen een struikelblok waarover eindeloos werd gesproken. Dit leidde tot vertraging en extra kosten. Gemeenteambtenaren berekenden wat enkele maanden vertraging kostte en boden dat bedrag als subsidie aan. Daarmee was de overeenkomst snel gesloten. 
Transitiepilot: van koken op gas naar inductiekoken

Transitiepilot: van koken op gas naar inductiekoken

In Utrecht-Overvecht worden 74 huishoudens geselecteerd mee aan een een transitiepilot: van koken op gas naar inductiekoken. De pilot helpt de samenwerkende organisaties (gemeente, netbeheerder en drie betrokken woningcorporaties) om in een vroeg stadium te zien of de kosten overeenkomen met de begroting en of de bewoners tevreden zijn. Als de pilot succes heeft, gaat de gemeente de aanpak opschalen. Na afloop van de pilot evalueren de samenwerkende organisties, bewoners en de uitvoerende marktpartijen.
Vervoer op pantoffel-afstand als sociale koppelkans

Vervoer op pantoffel-afstand als sociale koppelkans

Bij het brainstormen over wijkwensen in een wijk in Apeldoorn, kwam iemand aan met een artikel over vervoer op pantoffel-afstand. Dit was het begin van Stichting Mobuur, een vervoersdienst met elektrische auto’s die wijkbewoners op korte afstand tegen een kleine vergoeding vervoert. De stichting werd opgezet vanuit een bredere visie op duurzaamheid, maar bleek ook het vertrouwen in de energieregisseur te versterken, doordat bewoners zich gezien en gehoord voelden. Een initiatief als Mobuur kan dus het gesprek over de wijkaanpak bevorderen. Zo wordt een sociale koppelkans benut.
Vrijwilligerswerkgroepen ondersteunen de wijkaanpak

Vrijwilligerswerkgroepen ondersteunen de wijkaanpak

De wijkaanpak in het Haarlemse Ramplaankwartier kent verschillende vrijwilligers-werkgroepen die de wijkaanpak tot een succes helpen maken. De communicatiewerkgroep verzorgt de promotie voor het online huisdossier, waarin bewoners gegevens verzamelen, zoals hun verbruik van gas en elektra. Deze gegevens helpen om te bepalen wat er precies nodig is om het huis te verduurzamen. De werkgroep straatcoaches helpt bewoners met het invullen van hun online huisdossier. Als een straatcoach niet precies weet wat er ingevuld moet worden, kan hij hulp vragen bij de werkgroep techniek. De financieel-juridische-contractenwerkgroep wordt belangrijk als er contracten moeten worden opgesteld. Het algemene ondersteuningsteam ten slotte helpt met praktische dingen, zoals het regelen van catering bij evenementen. 
Warmteorganisatie in Amsterdam

Warmteorganisatie in Amsterdam

In een deel van Amsterdam is een interessant warmte-initiatief ontstaan. Het idee is om vanuit een buurtcoöperatie de buurt aan te sluiten op een warmtenet. Zonder winstoogmerk, voor en door bewoners. 
Wat bewoners van hun gemeente verwachten

Wat bewoners van hun gemeente verwachten

De gemeente Amersfoort heeft in de wijk Schothorst-Zuid huis-aan-huis een brief verspreid over het plan om de wijk aardgasvrij te maken. Daarna wilde ze weten of de boodschap was overgekomen. Dit is door middel van interviews onderzocht. In de interviews met bewoners stonden drie vragen centraal. De eerste was of de bewoner de brief ontvangen had, de tweede of hij het logisch vond dat de gemeente Amersfoort zich met het onderwerp energietransitie bezig houdt en de derde of de bewoner zelf met het onderwerp bezig is. Uit de antwoorden bleek dat bewoners het logisch vinden dat de gemeente zich met de energietransitie bezig houdt, maar dat ze er minder enthousiast over zijn dat ze er zelf mee aan de slag moeten. Ook op een bewonersavond kwam dit naar voren. Bewoners verwachten dat de gemeente een sterke regierol neemt, dat ze meerdere scenario’s schetst en mogelijke keuzes in beeld brengt. In de wijk Schothorst-Zuid willen bewoners graag bij de hand genomen worden in de stappen die zij moeten zetten om hun woning aardgasvrij te maken.
Wees bedacht op weerstand van bewoners

Wees bedacht op weerstand van bewoners

Een gemeente had een collectief inkoopplan opgesteld waar bewoners alleen nog maar mee hoefden in te stemmen. Een bepaald groepje bewoners bood echter weerstand en bleef dit volhouden, ook nadat de gemeente alle vragen had beantwoord. Daarna besloot de gemeente zich neer te leggen bij het feit dat dit groepje niet meedeed. Het oorspronkelijke plan werd vervolgens zonder veel wijzigingen doorgezet. De les: wees erop bedacht dat een klein groepje tegenstanders luidruchtig kan zijn. Bedenk vooraf hoe je daarop reageert en zie de weerstand in perspectief. Andere bewoners hebben andere meningen. 
Wegvallen wetgeving zorgt voor verlies van een koppelkans

Wegvallen wetgeving zorgt voor verlies van een koppelkans

Koppelkansen zijn niet altijd zeker. Een gemeente zag een koppelkans in het verwijderen van asbest en het verduurzamen (beter isoleren) van daken. De verwachting was dat asbest vanaf 2019 wettelijk verboden zou worden. De wet haalde het echter niet in de Eerste Kamer. Dit betekende dat bestaand asbest op daken niet verplicht hoeft worden weggehaald. Bewoners waren daardoor minder gemotiveerd om het dak van hun woning aan te pakken. De koppelkans met verduurzaming kon niet worden benut.
Welkomstpakketten voor nieuwe bewoners

Welkomstpakketten voor nieuwe bewoners

De gemeente Groningen heeft in overleg met het energieloket Groningen besloten om geld van de Reductie Regeling Energietransitie (RRE) in te zetten voor welkomstpakketten voor haar inwoners. Er zijn vijf welkomstpakketten ter waarde van 50 euro, zoals een pakket met led-lampen en een pakket met een watertimer en waterbesparende douchekop. De bewoners ontvangen per post of op een bewonersavond een voucher. Ze kiezen hun pakket op de website van het energieloket en kunnen dat vervolgens bij een bouwmarkt in de buurt ophalen. Het doel van deze actie is om bewoners te welkom te heten bij de energietransitie en ze bewuster te maken over wat zij daar in eigen huis aan kunnen doen. Bewoners worden ook uitgenodigd voor bewonersbijeenkomsten om meer informatie over de energietransitie en wijkaanpak te krijgen.
Wijkinitiatief pakt de lead

Wijkinitiatief pakt de lead

Het wijkinitiatief Sunny Selbert in het Groningse Selbert speelt een active rol in de energietransitie. Brieven van de gemeente en het energieloket gaan (na overleg) onder het logo van Sunny Selbert de wijk in. Zo ook de brieven over de pilot met de warmtescan van het energieloket. Aan de pilot deden 500 adressen in Groningen mee, waarvan 100 in Selbert. Deze bewoners kregen via Sunny Selbert  een brief met de uitslag van de warmtescan van hun woning. Het voordeel hiervan is dat het wijkinitiatief een goede naam heeft en betrouwbaar overkomt bij bewoners. Voor de gemeente en het energieloket is het helemaal oké dat het wijkinitiatief de lead neemt. Zij willen dat de boodschap aankomt en dat mensen enthousiast worden over de energietransitie. 
Win het vertrouwen van wijkbewoners

Win het vertrouwen van wijkbewoners

Door wijkbewoners vanaf het begin mee te nemen in een wijkaanpak, bouw je aan vertrouwen en draagvlak, ook al is er nog maar weinig bekend. Dat merkte het projectteam in de Rotterdamse wijken Prinsenland en Het Lage Land. In deze wijken werd een gebiedscommissie gekozen, met een adviserende rol richting college en gemeenteraad. Vanaf de start van de wijkaanpak ging het projectteam elke 2 maanden bij de gebiedscommissie langs om haar bij te praten over de voortgang van het proces. In eerste instantie was de commissie vrij kritisch, omdat er nog heel veel onduidelijk was. Maar na een aantal bijpraat-overleggen verbeterde de sfeer. De commissie kreeg er vertrouwen in dat zij stapsgewijs werd meegenomen in de voortgang en zelf ook input kon geven voor de vervolgstappen. 
Woonwensenscan versterkt vertrouwen in wijkaanpak

Woonwensenscan versterkt vertrouwen in wijkaanpak

Bewoners uit Arnhem, Rheden, Renkum en Rozendaal kunnen een woonwensenscan aanvragen en krijgen dan persoonlijk advies om veiliger, comfortabeler, gezonder en duurzamer te wonen. De scan gaat doelbewust niet alleen over duurzaamheid, maar ook over thema's die bewoners belangrijk(er) vinden. Hierdoor groeit het vertrouwen bij bewoners dat de wijkaanpak ook voor hen iets positiefs kan betekenen. Dit vergroot de bereidheid om mee te doen. 
Zoek een geschikte groep of plek als startmotor

Zoek een geschikte groep of plek als startmotor

Mogelijk is er een bewonersgroep of een plek in de wijk te vinden die als startmotor kan dienen om andere bewoners te enthousiasmeren voor de wijkaanpak. Kijk wel goed wie of wat daarvoor geschikt is. Zo was er bij een wijkaanpak een groepje van zes gepensioneerde bewoners die zich inzetten om hun energierekening naar beneden te krijgen. Ze hadden al diverse  maatregelen genomen, maar kregen het niet voor elkaar om geheel van het aardgas af te gaan. De gemeente zag een kans om via dit groepje ook andere bewoners te bereiken met de boodschap over de energietransitie. Toch bleek dit minder geslaagd, aangezien deze bewoners niet diep in de wijk geworteld waren. Andere bewoners voelden zich daardoor niet aangesproken om mee te doen. Nu zet de gemeente de bibliotheek in als startmotor om bewoners in de wijk te bereiken.