Inloggen
1. Samen starten

Samenwerking bewonersinitiatieven opstarten

Draagt bij aan spoor:
A
Betrokken partijen:

Doel

Het projectteam en lokale bewonersinitiatieven, zoals energiecoöperaties en buurtverenigingen zijn op de hoogte van elkaars doelen, wensen, belangen en verwachtingen met betrekking tot de wijkaanpak. Op basis hiervan zijn de eerste afspraken gemaakt over betrokkenheid en rolverdeling. 

Aanpak

Bewonersinitiatieven hebben een belangrijke rol in het proces van de wijkaanpak doordat zij veel kennis hebben van de wijk. Zij kunnen daardoor een perspectief inbrengen vanuit de buurt en, als zij dat willen, een schakel vormen tussen de gemeente en de rest van de bewoners. Afhankelijk van het type bewonersinitiatief en de capaciteiten kunnen zij ook een belangrijke rol spelen in de uitvoering van de wijkaanpak. 

  • Breng bestaande bewonersinitiatieven in kaart. Denk aan lokale energiecoöperaties en wijk- en buurtverenigingen. Heb ook oog voor initiatieven die betrekking hebben op andere thema’s dan energie en duurzaamheid. 
  • Leg contact, maak kennis, verken overlap in doelen en wensen. 
  • Verken mogelijke rollen en taken in verdiepende gesprekken. Welke rol wil een initiatief spelen in het proces? Worden (een aantal) bewonersinitiatieven onderdeel van het projectteam? Heb hiervoor aandacht voor de verschillende karakters van bewonersinitiatieven: Is een initiatief gericht op ontwikkeling van een technische oplossing en/of op het faciliteren van participatie van de bewoners in de wijk? Werken er betaalde professionals bij het bewonersinitiatief of wordt het initiatief gerund door onbetaalde vrijwilligers? Definieer hierbij ook actief wat een initiatief niét doet of is.
  • Bevraag en onderzoek of het initiatief bepaalde ondersteuning nodig heeft van de gemeente om haar rol in de wijkaanpak beter uit te kunnen voeren. Denk hierbij aan kennis, budget, etc. 
  • Maak concrete afspraken over de samenwerking, verwachtingen en passende rol- en taakverdeling. Worden specifieke bewonersinitiatieven onderdeel van het projectteam? Worden een aantal bewonersinitiatieven of buurtverenigingen onderdeel van een deelprojectteam? Gebruik hiervoor de andere knooppunten uit fase 1. 

Tips

  • Het belang van het betrekken van lokale initiatieven en bewoners bij de wijkaanpak wordt uitgelegd en dit manifest van LSA Bewoners.
  • Verdiep je als projectteam in de kenmerken van verschillende typen bewonersinitiatieven die zich specifiek focussen op de warmtetransitie. Op deze webpagina van HIER opgewekt kun je meer informatie vinden over de verschillende thema’s waar lokale initiatieven zich mee bezich houden (wind, zon, warmte) en het verschil tussen initiatieven en coöperaties. 
  • Lees het rapport “Warmteschappen”van Energie Samen over de rol van warmteinitiatieven en burgercoöperaties in de warmtetransitie.
  • Bekijk de uitkomsten van de leerkring 'Samenspel bewonersinitiatieven en gemeenten' van het PAW. 
  • Leer van de 20 lessen die de Participatiecoalitie verzamelde over de rol van bewonersinitiatieven in de warmtetransitie.
  • Wil je meer weten over randvoorwaarden voor ontwikkeling in de samenwerking tussen overheden, bedrijven, en maatschappelijke initiatieven? Lees dan het OFL rapport “Nieuwe coalities in aardgasvrij”. 
  • Leestips: Gebruik het dit onderzoek “Bewonersinitiatieven en gemeenten in de lokale warmtetransitie” van HIER Opgewekt en Platform31 als input voor het inrichten van participatieprocessen rond lokale initiatieven in de energietransitie. 
  • Raadpleeg de Handreiking Participatie van PAW voor hulp bij een op de wijkgerichte participatieaanpak. Kijk bij dit knooppunt specifiek naar de onderdelen "Ken je wijk" en "Groepen bewoners". 
  • Is er in de wijk nog geen bestaand bewonersinitiatief gericht op de warmtetransitie? Onderzoek of een groepje bewoners een initiatief wil oprichten. Maak hierbij bijvoorbeeld gebruik van ondersteunend materiaal van HIER opgewekt over het oprichten van een lokaal initiatief: 
  • Bekijk het webinar 'samenwerking gemeenten en bewonersinitiatieven' van het PAW. Hierin delen Simone Rommets (MNF Groningen en de Participatiecoalitie), Heidi van Otten (Gemeente Gooische Meren) en Miranda Scheffer (Bewonersinitiatief Stichting Duurzaam Wierden-Enter) hun ervaringen. 
  • Bewonersinitiatieven zijn vaak een beperkte afspiegeling van de gehele wijk, maar kunnen een belangrijke faciliterende en organiserende rol spelen in het betrekken van en  laten participeren van álle bewoners. Bespreek met initiatieven welke rol ze hierin (willen en kunnen) innemen.



Uit de praktijk

Stad aan 't Haringvliet trekt samen op met bewonersorganisatie

In Stad aan 't Haringvliet werd de dorpsraad betrokken al voordat er besloten was om in het dorp aan de slag te gaan met een aanpak voor een alternatief voor aardgas. Mede door het gesprek met de dorpsraad is er besloten om het onderzoek te starten. Er werden vroeg al gesprekken gevoerd over de rolverdeling en verwachtingen van elkaar. De foto is van de eerste bewonersavond, georganiseerd vanuit de dorpsraad, waarin kinderen de toekomst van het dorp hebben tentoongesteld.
Meer informatie
Stad aan 't Haringvliet trekt samen op met bewonersorganisatie

Uit de praktijk

Blijf een bewonersinitiatief ondersteunen

De wijkaanpak van de Benedenbuurt in Wageningen komt voort uit een bewonersinitiatief. Het begon met een klimaatstraatfeest, dat door bewoners zelf was bedacht. Door dit klimaatstraatfeest ontstond er bij veel bewoners enthousiasme om de wijk te verduurzamen. Ze kregen ondersteuning van een gemeenteambtenaar die open stond voor de ideeën van de bewoners. Die ondersteuning bleef tijdens de hele aanpak van cruciaal belang. Ga er als gemeente niet vanuit dat bewoners alles zelf doen en kunnen oplossen. Goede communicatie en duidelijke afspraken blijven noodzakelijk voor een succesvolle aanpak. Video: Gridd
Blijf een bewonersinitiatief ondersteunen

Uit de praktijk

Initiatieven kunnen van elkaar leren

In het Gelders energieakkoord zijn verschillende initiatieven rond wijkaanpakken aan elkaar gekoppeld. Het grote voordeel hiervan is dat initiatieven van elkaar leren en ervaringen delen. Voorwaarde is wel dat de groep niet te groot is, zodat de communicatie overzichtelijk blijft. Die kleine groepen kunnen samen wel weer een groter netwerk vormen, waarbij de belangrijkste lessen met elkaar worden gedeeld. Foto: www.geldersenergieakkoord.nl
Initiatieven kunnen van elkaar leren

Uit de praktijk

Wijkinitiatief pakt de lead

Het wijkinitiatief Sunny Selbert in het Groningse Selbert speelt een active rol in de energietransitie. Brieven van de gemeente en het energieloket gaan (na overleg) onder het logo van Sunny Selbert de wijk in. Zo ook de brieven over de pilot met de warmtescan van het energieloket. Aan de pilot deden 500 adressen in Groningen mee, waarvan 100 in Selbert. Deze bewoners kregen via Sunny Selbert  een brief met de uitslag van de warmtescan van hun woning. Het voordeel hiervan is dat het wijkinitiatief een goede naam heeft en betrouwbaar overkomt bij bewoners. Voor de gemeente en het energieloket is het helemaal oké dat het wijkinitiatief de lead neemt. Zij willen dat de boodschap aankomt en dat mensen enthousiast worden over de energietransitie. 
Wijkinitiatief pakt de lead

Uit de praktijk

Investering in bewonersinitiatieven verdient zich terug

De gemeente Zeist heeft al vroeg geïnvesteerd in bewonersinitiatieven, lang voordat de energietransitie ter sprake kwam. Bewoners voelen zich hierdoor meer betrokken bij hun wijk en zijn beter te bereiken. De bewonersinitiatieven zijn dankzij de (financiële) ondersteuning doorgaans goed georganiseerd. De investering van de gemeente verdient zich nu terug. De gemeente voelt zich met terugwerkende kracht bevestigd in haar keuze om bewonersinitiatieven te ondersteunen.
Investering in bewonersinitiatieven verdient zich terug

Uit de praktijk

Geef bewoners de ruimte, maar ook duidelijkheid

In de Apeldoornse wijk De Parken zijn de bewoners zelf op zoek naar een alternatief voor aardgas. De gemeente sprak met de bewoners af dat zij een mogelijke oplossing mochten aandragen, maar dat de gemeente geen toezegging kon doen dat dit ook daadwerkelijk de energiebron zou worden. Er wordt momenteel door een adviesbureau onderzoek gedaan naar 3 mogelijke warmte-oplossingen voor de wijk.De bewoners kwamen vervolgens met waterstof als oplossing. De bewoners kunnen straks – met de resultaten van het onderzoek - een voorkeur uitspreken voor één van deze oplossingen. Als de wijk zich duidelijk voor één oplossing uitspreekt, zal deze aan de gemeenteraad voorgelegd worden in de hoop en de verwachting dat de gemeenteraad hiermee
instemt.
Geef bewoners de ruimte, maar ook duidelijkheid

Uit de praktijk

Bewoners schrijven ‘Energielab Nagele’ uit

Het dorp Nagele werd in de jaren vijftig ontworpen als het modernste dorp van Europa en heeft de ambitie om opnieuw toonaangevend te worden, en wel op het gebied van duurzaamheid. De Coöperatie Energiek Nagele schreef in 2017 een landelijke prijsvraag uit om tot nieuwe, experimentele en inspirerende oplossingen te komen op het gebied van duurzame energie. Daar kwamen 29 inzendingen op binnen. Na meerdere selectierondes werd het plan ‘Nagele in Balans’ door bewoners en jury aangemerkt als ‘meest aansprekend’, ‘haalbaar’, en 'meest interessant voor het dorp'. Het doel is om het hele dorp aardgasvrij te maken. De laatste jaren hebben de gemeente Noordoostpolder, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) en de woningcorporatie veel geïnvesteerd in de verbetering van de woon- en leefomgeving van het dorp. Zij én de bewoners zagen het aardgasvrij maken van het dorp als de logische volgende stap.
Bewoners schrijven ‘Energielab Nagele’ uit

Uit de praktijk

Duurzaam Hintham in ‘s-Hertogenbosch

Met het initiatief Duurzaam Hintham zetten de bewoners van de wijk Hintham in ’s-Hertogenbosch  zich in voor een wijk die zoveel mogelijk draait op zon, wind en andere duurzame energiebronnen. Ze doen het voor het klimaat, voor toekomstige bewoners en voor zichzelf. Daarbij krijgen ze steun van de gemeente. Werkgroepen hebben onderzoek  gedaan en een wijkplan  opgesteld. Voor zover de Covid-maatregelen het toelaten, zijn en worden er wijkbijeenkomsten gehouden om wijkbewoners te informeren over concrete acties om woningen beter te isoleren, energie te besparen en nieuwe projecten voor zonne-energie te starten.
Duurzaam Hintham in ‘s-Hertogenbosch