Inloggen
1. Samen starten

Gesprekken met bewonersinitiatieven

Draagt bij aan spoor:
A
Betrokken partijen:

Doel

Je inventariseert de bewonersinitiatieven in de wijk en gaat met betrokkenen in gesprek over de wijkaanpak, hun verwachtingen en de mogelijkheden voor samenwerking. Het is belangrijk om vanaf het begin te weten wat er speelt in de wijk. Als je de voorkeuren, wensen en percepties van belanghebbenden kent, is het makkelijker om afspraken te maken over hun betrokkenheid en een eventuele taakverdeling.

Aanpak

Benut de bestaande infrastructuur in de wijk om met bewonersinitiatieven in contact te komen. In veel wijken worden werkgroepen ingesteld van enthousiaste bewoners die aan de slag gaan met het uitwerken van onderdelen van het project. 

Tips

  • Onderzoek welke bewonersinitiatieven er zijn in de wijk. Ga in gesprek met de wijkmanager of andere wijkorganisaties, zoals welzijnsorganisaties of woningcorporaties. Zij weten vaak het beste wat er in de wijk speelt. Raadpleeg de Handreiking Participatie van PAW voor hulp bij een op de wijkgerichte participatieaanpak. Kijk bij dit knooppunt specifiek naar "Ken je wijk" en "Groepen bewoners"
  • Vraag bewoners om te delen welke initiatieven er al bestaan. Gebruik bijvoorbeeld tijdens een bewonersavond initiatiefkaarten waarop bewoners invullen wat er allemaal al plaatsvindt.
  • Wees eerlijk en duidelijk over wat je in deze fase over de wijkaanpak weet. Dat is nog niet veel.  
  • Laat bewoners merken dat er naar hen wordt geluisterd. Bewoners participeren meer en beter als ze merken dat het zin heeft en gewenst is om mee te denken.
  • Stel een representatieve klankbordgroep samen. Zorg ervoor dat de belangen van verschillende bewoners in de wijk worden behartigd.
  • Stimuleer en ondersteun wijkinitiatieven, aangezien bewonersparticipatie een zaak van lange adem is. Wijk- en bewonersinitiatieven hebben tijd nodig om te groeien.
  • Bewonersinitiatieven stranden soms doordat er te weinig ruimte is voor hun inbreng, maar soms ook doordat ze te veel taken en verantwoordelijkheden krijgen. Wees je ervan bewust dat bewonersinitiatieven op vrijwilligers draaien.
  • Kijk welke expertise er in een wijk aanwezig is. Mogelijk hebben bewoners een achtergrond of deskundigheid die goed van pas komt bij de energietransitie en wijkaanpak. Maak daar gebruik van.
  • Voor vergaande energierenovaties bij sociale huurwoningen kan je gebruik maken van het draaiboek dat Stroomversnelling heeft ontwikkeld omgang met bewoners. Het is specifiek geschreven voor nul-op-de-meter renovaties, maar biedt ook inspiratie voor andere renovatie-trajecten.
  • VvE's zijn een specifiek type bewonersgroep, die een aanpak vergt die aansluit bij de organisatiestructuur en besluitvormingsproces van VvE's. Aangezien besluitvorming binnen VvE's tijd kost, is het van belang zo vroeg mogelijk in het proces inzicht te krijgen in deze structuren en processen. Denk hierbij aan besluitvormingscycli, planning van ALV, aanwezigheid van duurzaamheidscommissies en bestaande onderhouds- en financieringsplannen. Zie ook het knooppunt 'Rol van VvE's duidelijk'.
  • Als je als gemeente op alle duurzame initiatieven uit de samenleving inspringt, loop je het gevaar dat je de focus verliest. De Argumentenfabriek heeft het volgende advies: 'Strategisch handelen betekent: afstand nemen, opties verkennen, afwegen en prioriteiten stellen. Soms ‘nee’ zeggen, even stilstaan of een eigen route en tempo bepalen.'
  • Stel vragen die iets in beweging zetten, die mensen uitdagen om uit te leggen wat hen beweegt en waar ze naar toe willen. Op die manier ontstaat verbinding tussen mensen.
  • Gebruik dit onderzoek als input voor het inrichting geven aan participatieprocessen rond lokale initiatieven in de energietransitie.

Uit de praktijk

Stad aan 't Haringvliet trekt samen op met bewonersorganisatie

In Stad aan 't Haringvliet werd de dorpsraad betrokken al voordat er besloten was om in het dorp aan de slag te gaan met een aanpak voor een alternatief voor aardgas. Mede door het gesprek met de dorpsraad is er besloten om het onderzoek te starten. Er werden vroeg al gesprekken gevoerd over de rolverdeling en verwachtingen van elkaar. De foto is van de eerste bewonersavond, georganiseerd vanuit de dorpsraad, waarin kinderen de toekomst van het dorp hebben tentoongesteld.
Meer informatie
Stad aan 't Haringvliet trekt samen op met bewonersorganisatie

Uit de praktijk

Blijf een bewonersinitiatief ondersteunen

De wijkaanpak van de Benedenbuurt in Wageningen komt voort uit een bewonersinitiatief. Het begon met een klimaatstraatfeest, dat door bewoners zelf was bedacht. Door dit klimaatstraatfeest ontstond er bij veel bewoners enthousiasme om de wijk te verduurzamen. Ze kregen ondersteuning van een gemeenteambtenaar die open stond voor de ideeën van de bewoners. Die ondersteuning bleef tijdens de hele aanpak van cruciaal belang. Ga er als gemeente niet vanuit dat bewoners alles zelf doen en kunnen oplossen. Goede communicatie en duidelijke afspraken blijven noodzakelijk voor een succesvolle aanpak. Video: Gridd
Blijf een bewonersinitiatief ondersteunen

Uit de praktijk

Initiatieven kunnen van elkaar leren

In het Gelders energieakkoord zijn verschillende initiatieven rond wijkaanpakken aan elkaar gekoppeld. Het grote voordeel hiervan is dat initiatieven van elkaar leren en ervaringen delen. Voorwaarde is wel dat de groep niet te groot is, zodat de communicatie overzichtelijk blijft. Die kleine groepen kunnen samen wel weer een groter netwerk vormen, waarbij de belangrijkste lessen met elkaar worden gedeeld. Foto: www.geldersenergieakkoord.nl
Initiatieven kunnen van elkaar leren

Uit de praktijk

Wijkinitiatief pakt de lead

Het wijkinitiatief Sunny Selbert in het Groningse Selbert speelt een active rol in de energietransitie. Brieven van de gemeente en het energieloket gaan (na overleg) onder het logo van Sunny Selbert de wijk in. Zo ook de brieven over de pilot met de warmtescan van het energieloket. Aan de pilot deden 500 adressen in Groningen mee, waarvan 100 in Selbert. Deze bewoners kregen via Sunny Selbert  een brief met de uitslag van de warmtescan van hun woning. Het voordeel hiervan is dat het wijkinitiatief een goede naam heeft en betrouwbaar overkomt bij bewoners. Voor de gemeente en het energieloket is het helemaal oké dat het wijkinitiatief de lead neemt. Zij willen dat de boodschap aankomt en dat mensen enthousiast worden over de energietransitie. 
Wijkinitiatief pakt de lead

Uit de praktijk

Investering in bewonersinitiatieven verdient zich terug

De gemeente Zeist heeft al vroeg geïnvesteerd in bewonersinitiatieven, lang voordat de energietransitie ter sprake kwam. Bewoners voelen zich hierdoor meer betrokken bij hun wijk en zijn beter te bereiken. De bewonersinitiatieven zijn dankzij de (financiële) ondersteuning doorgaans goed georganiseerd. De investering van de gemeente verdient zich nu terug. De gemeente voelt zich met terugwerkende kracht bevestigd in haar keuze om bewonersinitiatieven te ondersteunen.
Investering in bewonersinitiatieven verdient zich terug

Uit de praktijk

Geef bewoners de ruimte, maar ook duidelijkheid

In de Apeldoornse wijk De Parken zijn de bewoners zelf op zoek naar een alternatief voor aardgas. De gemeente sprak met de bewoners af dat zij een mogelijke oplossing mochten aandragen, maar dat de gemeente geen toezegging kon doen dat dit ook daadwerkelijk de energiebron zou worden. Er wordt momenteel door een adviesbureau onderzoek gedaan naar 3 mogelijke warmte-oplossingen voor de wijk.De bewoners kwamen vervolgens met waterstof als oplossing. De bewoners kunnen straks – met de resultaten van het onderzoek - een voorkeur uitspreken voor één van deze oplossingen. Als de wijk zich duidelijk voor één oplossing uitspreekt, zal deze aan de gemeenteraad voorgelegd worden in de hoop en de verwachting dat de gemeenteraad hiermee
instemt.
Geef bewoners de ruimte, maar ook duidelijkheid

Uit de praktijk

Bewoners schrijven ‘Energielab Nagele’ uit

Het dorp Nagele werd in de jaren vijftig ontworpen als het modernste dorp van Europa en heeft de ambitie om opnieuw toonaangevend te worden, en wel op het gebied van duurzaamheid. De Coöperatie Energiek Nagele schreef in 2017 een landelijke prijsvraag uit om tot nieuwe, experimentele en inspirerende oplossingen te komen op het gebied van duurzame energie. Daar kwamen 29 inzendingen op binnen. Na meerdere selectierondes werd het plan ‘Nagele in Balans’ door bewoners en jury aangemerkt als ‘meest aansprekend’, ‘haalbaar’, en 'meest interessant voor het dorp'. Het doel is om het hele dorp aardgasvrij te maken. De laatste jaren hebben de gemeente Noordoostpolder, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) en de woningcorporatie veel geïnvesteerd in de verbetering van de woon- en leefomgeving van het dorp. Zij én de bewoners zagen het aardgasvrij maken van het dorp als de logische volgende stap.
Bewoners schrijven ‘Energielab Nagele’ uit

Uit de praktijk

Duurzaam Hintham in ‘s-Hertogenbosch

Met het initiatief Duurzaam Hintham zetten de bewoners van de wijk Hintham in ’s-Hertogenbosch  zich in voor een wijk die zoveel mogelijk draait op zon, wind en andere duurzame energiebronnen. Ze doen het voor het klimaat, voor toekomstige bewoners en voor zichzelf. Daarbij krijgen ze steun van de gemeente. Werkgroepen hebben onderzoek  gedaan en een wijkplan  opgesteld. Voor zover de Covid-maatregelen het toelaten, zijn en worden er wijkbijeenkomsten gehouden om wijkbewoners te informeren over concrete acties om woningen beter te isoleren, energie te besparen en nieuwe projecten voor zonne-energie te starten.
Duurzaam Hintham in ‘s-Hertogenbosch