Inloggen
Terug

Communicatiestrategie voor bewoners en gebruikers in de wijk

Draagt bij aan spoor:
A B
Betrokken partijen:

Doel

In de communicatiestrategie werk je de boodschappen en middelen uit om bewoners (huurders en kopers) en andere gebruikers van de wijk bij de aanpak te betrekken. In fase 2 Karakteriseren van het gebied wordt de communicatiestrategie verder aangescherpt. 

Aanpak

  • Door de verschillende belanghebbenden te identificeren en met hen in gesprek te gaan, leer je veel over wat werkt en wat niet werkt in de wijk.
  • Betrek woningeigenaren, gebruikers en hun belangen zo vroeg mogelijk in het proces. Uit ervaringen in de projecten van Smart Energy Cities en Stroomversnelling blijkt dat het vroegtijdig betrekken van bewoners essentieel is voor een effectief proces, ongeacht wie of wat de initiële ‘driver’ in de wijk is. Maak daarbij gebruik van de ervaringen van anderen zoals die zijn vastgelegd op bewonerscommunicatie.com (over nul-op-de-meter projecten) en Hier Opgewekt (algemeen).
  • Voor vergaande energierenovaties bij sociale huurwoningen kan je gebruik maken van het draaiboek dat Stroomversnelling heeft ontwikkeld voor nul-op-de-meter renovaties. 
  • Lees meer over ervaringen van woningeigenaren over de warmtetransitie en aanbevelingen voor bewonerscommunicatie.
  • Bij projecten van Smart Energy Cities en Stroomversnelling is gebleken dat het van cruciaal belang is om bewoners vroegtijdig bij het proces te betrekken, ongeacht wie of wat de initiële ‘driver’ in de wijk is. Maak gebruik van de ervaringen van anderen, zoals die bijvoorbeeld zijn vastgelegd op bewonerscommunicatie.com (over nul-op-de-meter projecten) en hieropgewekt.nl (algemeen). 
    Maak voor vergaande energierenovaties bij sociale huurwoningen gebruik van het draaiboek dat Stroomversnelling heeft ontwikkeld voor nul-op-de-meter renovaties.

Tips

  • Stel een communicatieplan op. Zo'n plan geeft duidelijkheid over de hoe en de waarom van communiceren met bewoners. Dit stappenplan helpt je op weg!
  • Maak daarin onderscheid per belanghebbende: gebruikers van utiliteitsbouw, particuliere woningeigenaren, huurders van sociale huurwoningen en huurders van particuliere huurwoningen
  • Sluit je boodschap aan op de doelgroep. Zo zijn er vijf consumentenprofielen te identificeren, die ieder op een andere manier benaderd dienen te worden. Lees de profielen en bijbehorende tips in dit whitepaper.
  • Maak de boodschap klein en relevant: laat het over de wijk gaan. Zie ook het knooppunt Duidelijkheid over het doel en verhaal van het traject (fase 1).
  • Sluit aan bij het verhaal van de wijk, de achtergrond van de bewoners en bij wat er speelt. Zie het knooppunt Gesprekken met bewonersinitiatieven (fase 1).
  • Maak zo mogelijk gebruik van bestaande communicatiemiddelen en kanalen in de wijk. Zie bijvoorbeeld het knooppunt Informele netwerken en verbindende actoren in de wijk identificeren (fase 2).
  • Deze storytelling-formats helpen om boodschappen naar bewoners te communiceren. Handig om als inspiratie of in zijn geheel te gebruiken!
  • Vergeet de particuliere verhuurders niet; deze groep is soms lastig te bereiken. 
  • Wil je weten hoe bewoners de warmtetransitie ervaren? De uitkomsten van dit onderzoek door Sociaal en Cultureel Planbureau resulteren in concrete adviezen voor bewonerscommunicatie.
  • Scherp de strategie die je nu opstelt aan in fase 2 met input vanuit de sociale karakterisering van de wijk.(fase 2). Zie bijvoorbeeld het knooppunt Woon- en gebouwwensen verkennen (fase 2). 
  • Vraag bewoners om mee te denken over oplossingen. Luister goed naar wat bewoners te zeggen hebben, want het gaat over hún woning. Laat onderzoeken welke keuzes haalbaar zijn en communiceer duidelijk en eerlijk wat mogelijk is en wat niet. Transparante communicatie zorgt ervoor dat bewoners (meer) vertrouwen krijgen in de wijkaanpak en in de betrokken partijen.
  • Let goed op wanneer je welke informatie naar bewoners verspreidt. Is de informatie bijvoorbeeld nog wel relevant voor bewoners als ze geen inspraak meer kunnen hebben? 
  • Zorg voor een communicatiedeskundige met deskundigheid op het gebied van de energietransitie. Dit verbetert de informatievoorziening voor bewoners.
  • Goede informatievoorziening voor bewoners is van cruciaal belang. Organiseer informatiedagen, maak een website, verspreid nieuwsbrieven en ga langs de deuren. Wees transparant over waar het projectteam mee bezig is en geef vooral ook duidelijk aan wat je van bewoners verwacht.
  • Flyers in print trekken vaak meer aandacht van bewoners dan digitale flyers. Doe dus flyers in de brievenbussen.
  • Bij bewonersavonden kan het verstandig zijn om deelnemers te scheiden in oneven en even straatnummers. Dit zorgt ervoor dat de groep niet te groot wordt en dat niet steeds dezelfde mensen naar de bewonersavond komen.
  • Inventariseer de weerstand bij bewoner en erken die. Als bewoners zich gezien voelen, gaat de weerstand vaak al omlaag. Benadruk dat niemand verplicht wordt om mee te doen. Weerstand is vaak een reactie als een individu zich in vrijheid en keuzes beperkt voelt. Dat neem je op deze manier weg.
  • Houd er rekening mee dat niet iedereen in Nederland 'digitaal' is. Voor de niet-digitale doelgroep is het van belang om een nieuwsbrief op papier te krijgen. Ook moet er een postadres zijn waar zij een briefje naar toe kunnen sturen. Dit is van essentieel belang om iedereen de kans te geven om te participeren.
  • Blijf bewoners ondersteunen, ook als ze heel betrokken zijn. Zorg dat je als gemeente op de hoogte bent en blijft van waar bewoners mee bezig zijn, zodat je hen kunt helpen en sturen waar dit nodig is. 
  • Start vroeg met de gesprekken met bewoners en gebruikers. Dit geeft hen de kans om vragen te stellen, en het geeft jou de kans om ze gerust te stellen omdat er nog niets besloten is. Door vroegtijdig met elkaar in gesprek te gaan, voorkom je weerstand.
  • Zorg voor een integrale boodschap en planning. Maak inzichtelijk welke veranderingen wanneer in de wijk plaatsvinden. Koppel de energietransitie aan plannen als rioolvervanging en meer groen in de wijk. Met een integraal plan win je inwoners voor de wijkaanpak.
  • Zorg dat je alle bewoners betrekt en niet alleen de enthousiaste initiatiefnemers. Het overgrote deel van de bewoners stelt zich vaak niet zo actief op, maar moet toch ook mee in de energietransitie. 
  • Whatsapp-groepen voor een straat of wijk helpen om direct met bewoners te communiceren. Een straatcoach kan op die manier alle betrokken bewoners informeren.
  • Vraag een energiecoöperatie of energieregisseur pas om de wijk in beweging te zetten als je als gemeente klaar bent om daarop in te spelen en mee te gaan.
  • Maak werk van verwachtingsmanagement. Vertel bewoners vooraf wat wél haalbaar is en wat niet. Met de goede argumentatie erbij leidt dit tot meer begrip en minder weerstand.
  • Wil je een bewonersenquête houden? Stem de vragen af op waar bewoners zitten in het proces, zodat zij zich gehoord voelen. Door de enquête weet je wat er bij bewoners leeft en waar je op moet letten.
  • Ga niet voorbij aan onderwerpen die mensen belangrijker vinden dan duurzaamheid. Als er bijvoorbeeld veel inbraken in een wijk of buurt zijn, geven bewoners meer om veiligheid dan om de energietransitie. Doe dan eerst iets aan de veiligheid en begin daar de wijkaanpak mee. 
  • Verdiep je in de problemen die leven in een wijk. Mensen met schulden of een verslaving zien de verduurzaming van hun woning niet als eerste prioriteit. Doe iets aan de bestaande problematiek voordat je over verduurzaming begint.
  • Oude en nieuwe vormen van inspraak kunnen soms met elkaar botsen. Lobbyisten en (bewoners-)vertegenwoordigers zijn van oudsher gewend namens hun achterban in te spreken. Tegenwoordig is inspraak meer direct, online en bottom-up. Om botsingen te voorkomen, kun je als projectteam met een lobbyist of bewonersvertegenwoordiger afstemmen namens wie hij precies spreekt. Die afbakening geeft ruimte om ook contact te houden met andere bewoners(groepen).  

Uit de praktijk

Wees bedacht op weerstand van bewoners

Een gemeente had een collectief inkoopplan opgesteld waar bewoners alleen nog maar mee hoefden in te stemmen. Een bepaald groepje bewoners bood echter weerstand en bleef dit volhouden, ook nadat de gemeente alle vragen had beantwoord. Daarna besloot de gemeente zich neer te leggen bij het feit dat dit groepje niet meedeed. Het oorspronkelijke plan werd vervolgens zonder veel wijzigingen doorgezet. De les: wees erop bedacht dat een klein groepje tegenstanders luidruchtig kan zijn. Bedenk vooraf hoe je daarop reageert en zie de weerstand in perspectief. Andere bewoners hebben andere meningen. 
Wees bedacht op weerstand van bewoners

Uit de praktijk

Laat je niet verrassen op een bewonersbijeenkomst

 Een gemeente organiseerde een bewonersbijeenkomst over een aardgasvrije wijk. De interesse bleek groot en de bewoners kwamen met allerlei vragen. Daar had de gemeente nog geen antwoord op, wat leidde tot onduidelijkheid en onrust bij bewoners. De les: bereid bijeenkomsten goed voor, spreek verwachtingen helder uit en zoek antwoorden op alle vragen die gesteld kunnen worden.
Laat je niet verrassen op een bewonersbijeenkomst

Uit de praktijk

De basis is vertrouwen bij bewoners

De wijkaanpak in het Nijmeegse Bottendaal is gebaseerd op vertrouwen. Vertrouwen is van groot belang omdat de wijkaanpak een langdurig proces is. De gemeente werkt aan vertrouwen door veel energie te steken in het betrekken van bewoners, door afspraken na te komen en niks te beloven wat niet waargemaakt kan worden. Gemaakte afspraken worden vastgelegd en via nieuwsbrieven verspreid, zodat bewoners steeds op de hoogte zijn. De gemeente zorgt er bovendien voor om goed bereikbaar te zijn. Bewoners weten hierdoor dat ze op de gemeente kunnen rekenen en voelen zich niet in de steek gelaten als ze met vragen zitten of hulp nodig hebben. Foto: www.duurzaamwonenplus.nl
De basis is vertrouwen bij bewoners