Inloggen
2. Karakteriseren van het gebied

Sociale koppelkansen & gemeentelijke domeinen in kaart brengen

Draagt bij aan spoor:
A B C E
Betrokken partijen:

Doel

Je inventariseert de sociale koppelkansen in de wijk of het gebied. Welke kansen zijn er om de transitie van het energiesysteem te verbinden met sociale verbeteringen en oplossingen voor sociale problematiek? Je inventariseert welke beleidsdomeinen van de gemeente betrokken zijn bij het sociale aspect van de verduurzaming. Je stemt met de betrokken beleidsdomeinen af waar kansen en risico's liggen. 

Aanpak

Onderzoek welke plannen er zijn voor de wijk en waar ze elkaar raken. Ga daarvoor met collega's bij de gemeente in gesprek over vraagstukken die in de wijk spelen. Denk aan thema's zoals zorg, welzijn, onderwijs, werkgelegenheid of veiligheid. Klop ook aan bij organisaties uit het sociale domein, zoals welzijnsorganisaties, culturele en educatieve instellingen en de woonconsulenten van de woningcorporatie in de wijk. 

Tips

Sociale koppelkansen in kaart brengen
‘Meekoppelen’ is jargon voor het combineren van verschillende opgaven, om een opgave-overstijgend doel te bereiken. Een meekoppelaanpak bestaat uit een combinatie van maatregelen of activiteiten waarmee doelen vanuit meerdere opgaven en vanuit verschillende beleidsdomeinen worden behaald.
  • Denk bij sociale koppelkansen aan:
  • Het integreren van koppelkansen is een strategische zet. Strategisch handelen betekent: afstand nemen, opties verkennen, afwegen en prioriteiten stellen. Hoofdstuk 2 van dit rapport legt uit hoe gemeenten een koppelkansen-aanpak kunnen vormgeven.

Koppeling met gemeentelijke beleidsdomeinen
  • Kijk naar de ambities, belangen en prioriteiten van alle belanghebbenden en naar de wensen en bestaande plannen voor de wijk. Leg daar waar mogelijk koppelingen tussen. Zie de knooppunten Helderheid over ambities, belangen en prioritering (fase 1) en Woon- en wijkwensen verkennen (fase 2) en Fysieke koppelkansen & bestaande planningen in kaart brengen (fase 2).
  • Raadpleeg de Handreiking Participatie van PAW voor hulp bij een op de wijkgerichte participatieaanpak. Kijk bij dit knooppunt specifiek naar "Beleidskeuzes" en "Ken je wijk"
  • Houd rekening met de nieuwe Omgevingswet. Meer informatie en handreikingen vind je bij het Informatiepunt Omgevingswet
  • Sommige keuzes kunnen beter regionaal worden genomen, omdat ze betrekking hebben op een groter gebied dan één wijk. Denk bijvoorbeeld aan bronontsluiting of een warmte-infrastructuur. Gemeenten werken de gemaakte keuzes vervolgens uit in een specifieke wijkaanpak.
  • Het is effectiever om te onderzoeken of de wijkaanpak kan aansluiten bij projecten die pas over 2 jaar van start gaan, dan om te kijken naar projecten die nu van start gaan.
  • Lees de publicatie 'Sturen op woonlasten' voor ervaringen met en inspiratie voor integraal samenwerken in de gemeente. 

Oproep: Ken jij meer instrumenten of methodieken om sociale koppelkansen in kaart te brengen? Laat het weten via info@wijkkompas.nl

Uit de praktijk

Herken koppelkansen onder de oppervlakte

In de Benedenbuurt in Wageningen was de riolering aan vervanging toe. Een bewoner informeerde bij de gemeente naar de mogelijkheden om de plantsoenen te helpen onderhouden, maar kreeg het verzoek nog even te wachten tot de plantsoenen opnieuw waren aangelegd, na de vervanging van het riool. Toen gingen er lampjes branden. Want bood de vervanging van het riool ook niet een uitgelezen kans om meteen een warmtenet aan te leggen? Hier was dus sprake van meerdere koppelkansen tegelijk. Foto: www.gelderlander.nl
Herken koppelkansen onder de oppervlakte

Uit de praktijk

Ga actief op zoek naar koppelkansen

De gemeente Tilburg wil de wensen van gebouweigenaren inventariseren. Het doel is om concrete koppelkansen voor de energietransitie op het spoor te komen en om verschillende beleidsdomeinen met elkaar te verbinden. De herinrichting van de openbare ruimte kan bijvoorbeeld worden benut om maatregelen te nemen om de CO2-uitstoot te reduceren, maar desgewenst ook om een parkeerprobleem op te lossen of een speeltuin te realiseren. De voordelen van koppelkansen zijn groot. Bewoners zijn eerder geneigd om mee te werken aan CO2-reductiemaatregelen als daarmee ook iets wordt gedaan aan de problemen die zij ervaren. Daarnaast ontstaat er meer samenwerking tussen afdelingen binnen de gemeente.

Fotograaf: Angeline Swinkels
Ga actief op zoek naar koppelkansen

Uit de praktijk

Integraal ontwikkelperspectief geeft inzicht in alle opgaven

De gemeente Leiden heeft in het kader van de nieuwe omgevingswet ontwikkelperspectieven uitgewerkt, onder meer voor de wijk Zuidwest. In een ontwikkelperspectief wordt in kaart gebracht wat er de komende 20 jaar gaat spelen en hoe de verschillende domeinen zoals riolering, nieuwbouw, gebiedsontwikkeling en energietransitie zich tot elkaar verhouden. Zo’n perspectief omvat alle opgaven en is daarmee een afwegingskader voor de politiek. Tegelijkertijd geeft het ontwikkelperspectief bewoners inzicht in wat er speelt. Het document volgt de formele inspraakprocedure en wordt vastgesteld door de raad. Om de bewustwording bij burgers te stimuleren, zijn ook algemene teksten over de energietransitie hierin opgenomen. Zoals: ‘Dit gebied ligt dicht bij het huidige warmtenet, dus het is kansrijk om daarop aan te sluiten.
Meer informatie
Integraal ontwikkelperspectief geeft inzicht in alle opgaven

Uit de praktijk

Vervoer op pantoffel-afstand als sociale koppelkans

Bij het brainstormen over wijkwensen in een wijk in Apeldoorn, kwam iemand aan met een artikel over vervoer op pantoffel-afstand. Dit was het begin van Stichting Mobuur, een vervoersdienst met elektrische auto’s die wijkbewoners op korte afstand tegen een kleine vergoeding vervoert. Een initiatief als Mobuur kan dus het gesprek over de wijkaanpak bevorderen. Zo wordt een sociale koppelkans benut.
Meer informatie
Vervoer op pantoffel-afstand als sociale koppelkans

Uit de praktijk

Laat alle afdelingen meedenken

Een duurzaamheidsinitiatief zoals meer flora en fauna in de wijk vraagt overleg met verschillende afdelingen binnen de gemeente. Het  duurzaamheidsteam van de gemeente kan heel enthousiast zijn en meteen willen beginnen met de aanleg van groen, maar de afdeling stadsbeheer heeft vaak eigen procedures en wil bijvoorbeeld meten hoeveel draagvlak er voor het initiatief in de wijk is. Ook de afdeling openbare ruimte zal willen meedenken over hoe zo’n initiatief  gerealiseerd wordt. Het is dus belangrijk om vooraf te bedenken welke afdelingen betrokken moeten worden, zodat niemand zich gepasseerd voelt en er geen onnodige weerstand ontstaat. Bespreek je wijkplannen dus op tijd met andere afdelingen en laat alle betrokkenen meedenken, zowel in eigen organisatie als daar buiten. 
Laat alle afdelingen meedenken